Odsłonięcie kamienia i tablicy informacyjnej w Izabelinie, gmina Nieporęt

Operacja Neon 6

Operacja Neon 6 wykonana została w sezonie „Riposta”, w nocy z 14/15.09.1943 roku, na placówkę Koc 1, zlokalizowaną w okolicach Nieporętu.

Tej samej nocy realizowanych było łącznie 5 operacji przerzutu do kraju. Poza operacją Neon 6 były to operacje Neon 7, Neon 8, Neon 9 i Neon 10. W ramach tych operacji do okupowanej Polski planowano przerzucić łącznie 15 Cichociemnych. Niestety tragiczny los spotkał tej nocy samolot uczestników operacji Neon 9. Został on zestrzelony ok. godz. 20:40 podczas lotu nad wybrzeżem Danii, w okolicach miejscowości Esbjerg. Śmierć ponieśli trzej Cichociemni oraz brytyjska załoga samolotu.

Jeżeli zaś chodzi o operację Neon 6 to start samolotu Halifax BB-309”T”, którego dowódcą załogi był kpt. naw. Wincenty Wasilewski, odbył się o godz. 18:06 z lotniska RAF Tempsford, zrzut nastąpił o godz. 0:40 na placówkę odbiorczą „Koc-1”  Poza udanymi skokami Cichociemnych na placówkę zrzucono sześć zasobników oraz jedną paczkę. Samolot powrócił do bazy po 13 godzinach lotu. W zabezpieczenie zrzutowiska i przyjęcie skoczków zaangażowanych było ponad 100 żołnierzy AK, w przeważającej mierze z 3 batalionu AK dowodzonego przez por. Bronisława Tokaja, ps. „Bogdan”. W skład batalionu wchodził pluton dowodzony przez sierż. Stanisława Zająca, a do bezpośredniego odbierania skoczków i zrzutów materiałowych niemal zawsze wyznaczana była 1 drużyna tego plutonu z Rembelszczyzny, w składzie: Karol Kopyściński, Tadeusz Kuźma, Jan i Henryk Kopyścińscy, Jan Marian Kuźma s. Karola, Władysław Bień, Stanisław Deput, Tadeusz Bień, Jan Stromecki, Władysław Borkowski, Henryk Bożuta i Jan Kuźma s. Józefa. Operację nadzorował por. Zygmunt Mirecki, ps. ”Zim” – dowódca dywersji w 3 batalionie AK, a transport organizował, m. in. pan Michał Duliński z Aleksandrowa.

W ramach operacji skok wykonało 3 Cichociemnych spadochroniarzy Armii Krajowej.

 por. Jarosław Poliszuk „Arab” (1920–2002).

Urodzony 16.05.1920 roku we Lwowie. Wiosną 1941 roku wcielony do Armii Czerwonej i skierowany do 836 Pułku Artylerii Lekkiej, a następnie zesłany do przymusowej pracy w 736 Samodzielnym Batalionie Budowlanym w Swierdłowsku. W 1942 roku po zwolnieniu wstępuje do Armii Polskiej gen. Andersa i zostaje przydzielony do 8 Dywizji Piechoty. Po przejściu szlaku przez Palestynę i Północną Afrykę zgłasza się do służby w kraju i zostaje skierowany na szkolenie w Wielkiej Brytanii. Przeszkolony ze specjalnością w łączności m.in. w ośrodku przy 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej, zaprzysiężony na rotę ZWZ/AK 10 lipca 1943 roku. Po wylądowaniu w okupowanej Polsce podczas standardowej aklimatyzacji w warunkach okupacji w Warszawie, 15 października 1943 roku, na skutek donosu zostaje wraz z ppor. Ryszardem Zygą ps. Lelum aresztowany przez Gestapo. Osadzony w placówce Gestapo na ulicy Szucha a następnie na Pawiaku, gdzie poddawany jest brutalnym metodom śledczym. W lipcu 1944 roku przewieziony do obozu koncentracyjnego Gross Rossen a następnie przenoszony do Flossenbürga oraz Dachau, gdzie w kwietniu 1944 roku zostaje wyzwolony przez armię USA. Po demobilizacji pozostaje na emigracji najpierw w Londynie, następnie w Dartford, gdzie pracuje jako sanitariusz. Emigruje do Kanady skąd wraca ostatecznie do Polski w 1995 roku i osiedla się w Ełku. Czterokrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych. Zmarł 8 lipca 2002,  został pochowany na Cmentarzu Komunalnym nr 2 w Ełku.

 por. Ryszard Zyga „Lelum”  (1922–nn)

Urodzony 16 maja 1922 w Przeworsku, na Podkarpaciu. W 1940 roku jako uczeń II Państwowego Gimnazjum i Liceum w Tarnopolu zdaje małą maturę i w tym samym roku zostaje aresztowany przez NKWD oraz skazany na 10 lat łagru. Przetrzymywany w więzieniu w Charkowie, a następnie w łagrze w Nachodce oraz w Magadanie, jako przymusowy pracownik kopalni złota. Po zawarciu układu Sikorski-Majski zgłasza się do armii Andersa. Pod koniec stycznia 1942 roku otrzymuje przydział do 8 Dywizji Piechoty. Jesienią 1942 roku ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie zostaje skierowany na kurs łączności. Zaprzysiężony na rotę ZWZ/AK 10 lipca 1943 w Audley End przez komendanta STS 43. Po skoku do kraju, podczas aklimatyzacji aresztowany przez gestapo wraz z por. Jarosławem Poliszukiem ps. Arab, osadzony w siedzibie gestapo na al. Szucha, następnie na Pawiaku. 5 lipca 1944 roku wywieziony do obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen, następnie przeniesiony do KL Flossenbürg oraz KL Dachau. 29 kwietnia 1945 roku uwolniony przez żołnierzy wojsk USA. Jesienią 1945 roku rozpoczął służbę w I Korpusie Polskim. Po demobilizacji zamieszkał w Wielkiej Brytanii. W latach 1952–1957 pracował w Argentynie. Aktywnie działał w środowiskach polonijnych i kombatanckich. Czterokrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych. Data śmierci i miejsce pochówku – nieznane.

 ppor. Zdzisław Peszke „Kaszmir” (1918–1943).

Urodzony 24 października 1918 roku we Lwowie. W 1941 roku przymusowo wcielony do Armii Czerwonej, do 55 Pułku Piechoty Zmotoryzowanej i wysłany do Swierdłowska na Uralu. W marcu 1942 roku wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, dowodzonych przez gen. Andersa. Po ewakuacji armii Andersa do Palestyny i Afryki Południowej zgłosił się do służby w kraju i został skierowany na szkolenie specjalistyczne do Wielkiej Brytanii. Przerzucony do okupowanej Polski w ramach operacji Neon 6. Po okresie aklimatyzacji przydzielony do Oddziału V Łączności sztabu Komendy Głównej Armii Krajowej jako radiotelegrafista w kompanii łączności „Orbis”. Pod koniec października 1943 roku, podczas próby aresztowania przez Niemców popełnia samobójstwo. Według relacji ochrony radiostacji otruł się tuż przed wejściem Niemców do otoczonego przez nich obiektu. Według jeszcze innej wersji wydarzeń został zatrzymany w Błoniu lub Milanówku podczas łapanki. Czterokrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych, w tym trzy razy pośmiertnie.

 2. Operacja Weller 1

Operacja Weller 1 przeprowadzona została również w sezonie „Riposta”, w nocy z 9/10.04.1944 r. Skoki plus zrzut wykonywany był, tak jak w przypadku Operacji Neon 6, na placówkę KOC 1. Zrzucono także dziewięć zasobników oraz sześć paczek, wraz ze skoczkami, w czterech nalotach na placówkę odbiorczą w godz. 00.05 – 00.12.

Samolot szczęśliwie powrócił do bazy o godz. 6.15, po locie trwającym 10 godzin 55 minut. Samolot  Halifax JP-180 „V” wystartował  z lotniska Campo Casale (k. Brindisi) we Włoszech, a dowódcą załogi był  Flight Lieutenant Stanisław Daniel. Ten sam oficer, który na własną prośbę w sierpniu 1944 weźmie udział w lotach z dostawami nad powstańczą Warszawę i jako nawigator, wraz z cała załogą Liberatora KG 890 zostanie zestrzelony nad Puszczą Niepołomicką. Procedura zabezpieczenia zrzutowiska oraz podjęcia skoczków i zasobników realizowana była ponownie przez 3 batalion Armii Krajowej, wchodzący w skład pułku Legionowskiego o kryptonimie „Folwark Marianowo” i dowodzony przez por. Bronisława Tokaja  ps. Bogdan.

Tej samej nocy przeprowadzono również operację Weller 2 na placówkę odbiorczą „Imbryk” w okolicach miejscowości Kołaków, 15 km od stacji kolejowej w Tłuszczu. W ramach tej operacji skoczył m. in. Cichociemny gen. bryg. Stefan Bałuk

W ramach operacji Weller 1 do okupowanej Polski zostało przerzuconych 4 Cichociemnych.

 ppłk. Felicjan Majorkiewicz „Iron” (1904–1975).

Felicjan Ludwik Majorkiewicz urodził się 20 listopada 1904 roku w Woli, okolice Płocka. W 1925 roku wstępuje do Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie, gdzie uzyskuje specjalność sapera. Wiosną 1939 roku przydzielony do Oddziału III Operacyjnego Sztabu Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”, z którą uczestniczy w kampanii wrześniowej. Po przejściu do Francji obejmuje stanowisko szefa Oddziału III Taktyczno-Operacyjnego Sztabu Samodzielniej Brygady Strzelców Podhalańskich, z którą bierze udział w walkach pod Narvikiem. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii służy jako szef Oddziału III Taktyczno-Operacyjnego Sztabu 1 Brygady Strzelców. Zgłasza się do służby w okupowanym kraju i przechodzi stosowne przeszkolenie.  Po przerzucie do okupowanej Polski zostaje skierowany do służby w Oddziale III Operacyjnym Sztabu Komendy Głównej AK. Bierze udział w powstaniu warszawskim jako oficer Komendy Głównej AK i podczas walk zostaje zraniony w nogę, od 5 października w niewoli, osadzony w polskim, a od 14 października już w niemieckim szpitalu w Zeithain. Od 16 listopada w obozach i oflagach: Muhlberg, od 20 grudnia Bergen – Belsen, od 13 stycznia 1945  w Fallingbostel, od 23 stycznia Gross – Born, od 21 kwietnia w Sandbostel, następnie w Lubece. 2 maja 1945 roku uwolniony przez żołnierzy brytyjskich. Został odznaczony m. in. Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Srebrnym i Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zmarł 21 lutego 1975, pochowany na Powązkach Wojskowych

 kpt. Zygmunt Gromnicki „Gula” (1911–1994).

Urodzony 2 maja 1911 w Kołomyi. Ukończył Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Stanisławowie. Po maturze odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Uczestnik wojny obronnej 1939 roku, gdzie walczy w szeregach 11 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej. W listopadzie tego samego roku dociera do Francji, gdzie pełni służbę w 1 Wileńskim Pułku Artylerii Lekkiej. Po klęsce Francji trafia do obozu pracy w nieokupowanej części Francji, skąd ucieka na początku 1941 i przedostaje się do Gibraltaru. Pod koniec 1942 roku przybywa do Wielkiej Brytanii, gdzie przechodzi wymagany wachlarz szkoleń obowiązkowych przed przerzutem do kraju. Po skoku do kraju otrzymuje przydział do samodzielnej ekspozytury „Lombard” w Referacie „Zachód”, Wydziału Wywiadu Ofensywnego „Stragan” w Oddziale II Komendy Głównej Armii Krajowej. Zajmuje się wywiadem morskim. Podczas powstania warszawskiego pełni służbę jako oficer do zleceń szefa Kwatery Głównej Komendy Okręgu Warszawa AK. Po kapitulacji Warszawy dostaje się do  niewoli niemieckiej, uwolniony w maju 1945 roku. W 1948 roku decyduje się na powrót do Polski. Cztery lata później zostaje aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i przez ponad rok przetrzymywany jest w więzieniu. W 1972 roku awansowany na kapitana. Dwukrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zmarł 18 sierpnia 1994 w Szczecinie. Pochowany jest na Cmentarzu Centralnym.

 por. Edward Kowalik „ Cipuś”  (1916–1987).

Urodzony 3.01.1916 roku w Warszawie. W 1932 roku wstępuje do Szkoły Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. Od 1935 roku służy jako radiomechanik w 6 Pułku Lotniczym we Lwowie. Podczas kampanii wrześniowej jego jednostka wchodzi w skład Armii „Łódź”, a kapral Kowalik zostaje przydzielony do drużyny łączności. W czasie kampanii francuskiej  przydzielony do jednostki łączności na lotnisku w Lyonie. Po upadku Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii. Służy w 309 Dywizjonie Ziemi Czerwieńskiej, gdzie zgłasza się do służby w kraju. Po ukończeniu szkoleń i  przerzucie do okupowanej Polski otrzymuje przydział do referatu łączności lotniczej Wydziału Lotnictwa Oddziału sztabu Komendy Głównej AK. Podczas powstania warszawskiego obsługuje radiostację Wydziału Lotnictwa. Po kapitulacji Warszawy opuszcza miasto z ludnością cywilną. Kontynuuje walkę z okupantem, pracował w referacie łączności lotniczej Wydziału Lotnictwa, obsługując radiostacje w Milanówku, Regnach, Rudnikach i Częstochowie. W maju 1945 roku aresztowany przez ówczesne władze. Trafia do więzienia NKWD na moskiewskiej Łubiance, skąd jesienią tego samego roku zostaje zwolniony na mocy amnestii. Został odznaczony m. in. Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zmarł 26.10.1987 roku i został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim.

 st. sierż. Albin Łakomy „Twornik” (1915–1994).

Urodzony 16 lutego 1915 w Kamionnej, w Wielkopolsce. Absolwent Szkoły Podoficerów Lotnictwa w Bydgoszczy. Od 1932 roku służy w 2. Pułku Lotniczym w Krakowie, podczas kampanii wrześniowej służy w macierzystej eskadrze, przemianowanej na 21 Eskadrę Bombową Lekką. Po przejściu przez Rumunię w marcu 1940 roku przydzielony zostaje we Francji do klucza myśliwców dowodzonych przez kapitana Tadeusza Opulskiego. W czerwcu 1940 roku ewakuowany do Wielkiej Brytanii. Początkowo otrzymuje przydział do 308 Dywizjonu Myśliwskiego „Krakowskiego”, a następnie do 300. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Mazowieckiej”. Bierze udział w wielu lotach bojowych. Zgłasza się do służby w kraju i przechodzi stosowne wyszkolenie obejmujące zagadnienia z zakresu łączności i dywersji. Po standardowej aklimatyzacji otrzymuje przydział do Oddziału V Łączności sztabu Okręgu Lublin AK, z przyporządkowaniem do oddziału partyzanckiego „Pająk”. Po przejściu frontu pod fałszywym nazwiskiem, Tomasz Sarnek, wstępuje do Ludowego Wojska Polskiego, skąd zagrożony aresztowaniem w sierpniu 1945 ucieka. Osiedla się w Poznaniu, gdzie podejmuje pracę. Pod koniec 1951 roku aresztowany przez ówczesne władze i skazany na karę dwóch i pół roku pozbawienia wolności. Więzienie opuszcza w 1954 roku, w wyniku amnestii. Został odznaczony m. in. Krzyżem Walecznych, Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Zmarł 2 czerwca 1994 w Poznaniu, pochowany na cmentarzu komunalnym Miłostowo.